Inleiding
Spier adenosinemonofosfaat myoadenylaat deaminase deficiëntie (spier AMP
myoadenylaat deaminase deficiëntie) is een erfelijke stofwisselingsziekte. Met
‘stofwisseling’ wordt het omzetten en verwerken van stoffen in ons lichaam bedoeld.
Dat is nodig voor de opbouw van weefsels, zoals spieren, botten en organen en voor
het vrijmaken van energie. De stofwisseling vindt plaats in alle cellen van ons
lichaam, waar enzymen hun werk doen. Als er iets mis is met een enzym, is de
stofwisseling verstoord. Een bepaalde stof kan niet meer worden omgezet en hoopt
zich op in de cel, terwijl het mogelijk belangrijke product te weinig of soms helemaal
niet meer gevormd wordt. Deze situatie kan tot milde of meer ernstige klachten
leiden. Dit noemen we een stofwisselingsziekte.
Achtergrond
In het lichaam wordt energie geleverd in de vorm van ATP. Deze energie wordt
gebruikt voor allerlei processen in spiercellen zoals het samentrekken nodig voor
beweging, en ook stofwisselingsprocessen. ATP is bijvoorbeeld nodig bij sommige
reacties, waarvan een aantal ook weer leidt tot een toename in ATP
productie. ATP staat voor adenosinetrifosfaat en bevat drie (tri) fosfaatgroepen. Als
de energie wordt gebruikt, verdwijnen daarmee ook fosfaatgroepen. AMP is
adenosinemonofosfaat. Deze stof heeft dus nog maar één fosfaatgroep.
AMP kan verder worden afgebroken door het enzym AMP-deaminase. Hierbij komt
ook weer energie vrij. De cyclische vorming en afbraak van AMP leidt daarnaast ook
tot productie van fumaraat, dat een rol speelt in de citroenzuurcyclus in spiercellen.
De citroenzuurcyclus is een belangrijk proces in de verbranding van glucose in de
aanwezigheid van zuurstof.
Het defecte of ontbrekende enzym
Bij spier AMP-deaminasedeficiëntie is er een tekort aan het enzym AMP-deaminase
of werkt het niet goed. Dit enzym speelt een rol in het leveren van energie in spieren.
Spieren hebben deze energie nodig om te bewegen. ATP levert deze energie.
Hiervoor moet ATP worden afgebroken, waarbij de fosfaatgroepen vrijkomen. AMP
deaminase speelt een belangrijke rol in dit proces. Als het enzym niet goed werkt,
kunnen de spieren dus niet goed werken. Hierbij ontstaan klachten als spierzwakte
en spierpijn
Zeldzaamheid
Spier AMP-myoadenylaat deaminase deficiëntie komt regelmatig voor. Bij ongeveer
2% van Westerse bevolking blijkt dit enzym sterk verlaagd te zijn! Veel mensen
hebben hier echter geen klachten van. Hier zijn twee mogelijke verklaringen voor:
1. De klachten worden veroorzaakt door spier AMP-myoadenylaat deaminase
deficiëntie in combinatie met een andere, nog onbekende, aandoening.
2. Wellicht omzeilen personen zonder klachten het defect. Energieproductie is een
ingewikkeld proces met vele mogelijke wegen. Mogelijk is een van de paden
voldoende ontwikkeld om genoeg energie aan de spier te leveren.
Symptomen
Er zijn grote verschillen tussen individuen met spier AMP-myoadenylaat deaminase
deficiëntie. De ernst van hun klachten is wisselend. De meeste mensen hebben
helemaal geen klachten. Patiënten die wel klachten ontwikkelen, kunnen last krijgen
van spierzwakte, vermoeidheid, krampen of pijn na inspanning. Zoals eerder
aangegeven is het nog onduidelijk waardoor het komt dat slechts een beperkt aantal
mensen klachten krijgt bij lage waardes van AMPD in hun spieren.
De leeftijd van patiënten waarop de eerste symptomen ontstaan, verschilt ook sterk.
De een krijgt al op zeer jonge leeftijd klachten, de ander pas op latere leeftijd.
Sommige patiënten ervaren een verergering van de klachten in de eerste jaren na
hun diagnose, maar bij de meeste patiënten is er geen achteruitgang. De
aandoening heeft geen invloed op de levensverwachting.
Diagnose
Er kan eerst een inspanningstest plaatsvinden. Hierbij fietst de patiënt, terwijl met
behulp van een bloeddrukband de bloedtoevoer naar de onderarm gestopt wordt.
Hierdoor komt er geen zuurstofrijk bloed meer naar de onderarm. Vervolgens worden
lactaat (melkzuur) en ammoniak in het bloed gemeten. Bij gezonde personen is er
veel meer lactaat en ammoniak in het bloed te vinden. Bij AMP-myoadenylaat
deaminase deficiëntie is dit niet het geval: er is maar een beperkte toename van
lactaat en ammoniak.
Een spierbiopt kande aandoening bevestigen. Hierbij wordt een stukje spier
weggehaald. Het weefsel wordt vervolgens onderzocht op de activiteit van het enzym
AMP-deaminase. Bij patiënten is de activiteit erg laag..
Daarnaast is genetisch onderzoek mogelijk naar de mutatie (DNA variant) in het
AMPD gen op chromosoom 1. Dit betreft de C34T mutatie. Patiënten met klachten
zijn homozygoot voor de betreffende variant wat betekent dat op beide delen van het
chromosoom de mutatie aanwezig is.
